Đẩy mạnh hướng nghiệp, phân luồng học sinh: Tăng cường ứng dụng công nghệ, gắn với nhu cầu xã hội

Theo Thông tư, nội dung hướng nghiệp được tổ chức trong và ngoài cơ sở giáo dục bao gồm: Cung cấp thông tin nghề nghiệp; hỗ trợ học sinh nhận thức bản thân; phát triển kỹ năng lựa chọn nghề nghiệp; nội dung trải nghiệm nghề nghiệp; nội dung ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hướng nghiệp.

Nội dung hướng nghiệp được rà soát, cập nhật định kỳ theo chỉ đạo của cơ quan quản lý giáo dục, bảo đảm phù hợp với đặc điểm học sinh, điều kiện của cơ sở giáo dục và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Hoạt động hướng nghiệp được thực hiện thông qua việc tích hợp, lồng ghép nội dung hướng nghiệp trong các môn học và các hoạt động giáo dục của Chương trình giáo dục phổ thông, phù hợp với từng cấp học.

Cơ sở giáo dục phổ thông chủ trì tổ chức tư vấn hướng nghiệp bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến; phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học, doanh nghiệp và tổ chức liên quan để cung cấp thông tin, tổ chức trải nghiệm, làm cơ sở cho việc lựa chọn hướng đi sau tốt nghiệp phù hợp.

Thông tư nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động hướng nghiệp; khai thác hệ thống cơ sở dữ liệu, sử dụng các nền tảng trực tuyến để tư vấn, đánh giá năng lực, sở thích, theo dõi lộ trình học tập của học sinh và bảo đảm an toàn thông tin theo quy định. Cùng với đó, tuyên truyền, nâng cao nhận thức về hướng nghiệp cho học sinh, cha mẹ học sinh và cộng đồng thông qua các hoạt động giáo dục trong, ngoài nhà trường.

Tăng cường phối hợp nhiều bên khi phân luồng trong giáo dục

Về phân luồng trong giáo dục, Thông tư quy định cơ sở giáo dục phổ thông chủ trì, phối hợp với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học, trung tâm giáo dục thường xuyên, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, doanh nghiệp và các cơ quan, tổ chức có liên quan, cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời cho học sinh và cha mẹ học sinh về lựa chọn học tập sau khi hoàn thành chương trình giáo dục THCS, THPT, trung học nghề và tương đương; bao gồm việc tiếp tục học ở cấp học, trình độ cao hơn hoặc tham gia lao động phù hợp với năng lực, sở thích, điều kiện của cá nhân và nhu cầu của xã hội.

Tổ chức tư vấn phân luồng trực tiếp và trực tuyến cho học sinh; hướng dẫn học sinh tìm hiểu yêu cầu tuyển sinh, thời gian đào tạo, chi phí đào tạo, cơ hội việc làm và khả năng phát triển nghề nghiệp của từng lộ trình đào tạo sau phổ thông.

Lồng ghép nội dung phân luồng trong hoạt động hướng nghiệp nhằm giúp học sinh nhận thức được vai trò, lợi ích và cơ hội của từng hướng đi sau tốt nghiệp; hỗ trợ học sinh đánh giá năng lực, sở thích và điều kiện cá nhân để lựa chọn lộ trình học tập phù hợp.

Định hướng học sinh tham gia giáo dục nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở thích và nhu cầu lao động của địa phương và của nền kinh tế; hỗ trợ học sinh có nhu cầu chuyển sang học nghề tiếp cận thông tin tuyển sinh, chương trình đào tạo và cơ hội việc làm.

Phối hợp với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học, doanh nghiệp và cơ quan, tổ chức có liên quan trong cung cấp thông tin, tổ chức hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp, thực hành nghề nghiệp, tư vấn tuyển sinh và hỗ trợ lộ trình học tập sau tốt nghiệp.

Thực hiện truyền thông về phân luồng và nghề nghiệp cho học sinh, cha mẹ học sinh và cộng đồng nhằm nâng cao nhận thức, giảm định kiến về nghề nghiệp, góp phần tăng tỷ lệ học sinh lựa chọn hướng đi phù hợp sau khi tốt nghiệp.

Quy định mới được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển rõ nét trong công tác hướng nghiệp và phân luồng, khắc phục tình trạng triển khai còn hình thức, thiếu chiều sâu và chưa gắn với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động thời gian qua. Việc nhấn mạnh tích hợp hướng nghiệp trong chương trình giáo dục phổ thông, kết hợp đa dạng hình thức tư vấn trực tiếp và trực tuyến sẽ giúp học sinh tiếp cận thông tin một cách hệ thống, liên tục và phù hợp với từng giai đoạn phát triển. Đặc biệt, ứng dụng công nghệ số và khai thác cơ sở dữ liệu được xem là giải pháp then chốt để cá thể hóa hoạt động tư vấn, hỗ trợ học sinh nhận diện năng lực, sở thích và xây dựng lộ trình học tập, nghề nghiệp một cách khoa học, linh hoạt.

Bên cạnh đó, việc tăng cường phối hợp giữa nhà trường với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đại học và doanh nghiệp không chỉ mở rộng cơ hội trải nghiệm thực tiễn mà còn góp phần thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh thị trường việc làm đang thay đổi nhanh chóng dưới tác động của chuyển đổi số và hội nhập kinh tế. Tuy nhiên, để các quy định đi vào thực chất, cần bảo đảm nguồn lực triển khai đồng bộ, từ hạ tầng công nghệ, dữ liệu đến đội ngũ giáo viên, cán bộ tư vấn.