Dự thảo được xây dựng nhằm cụ thể hóa quy định của Luật Giáo dục 2019, Luật sửa đổi một số điều của Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo giáo dục nghề nghiệp trong bối cảnh đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và gắn đào tạo với thực tiễn sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.
Khi nhà giáo dạy nghề phải làm chủ kỹ năng cốt lõi
Khi nhà giáo dạy nghề phải làm chủ kỹ năng cốt lõi
Hoàn thiện năng lực nghề cho đội ngũ nhà giáo giáo dục nghề nghiệp. Ảnh: Báo Đồng Nai.
Theo dự thảo Thông tư quy định, phải thống nhất về mục tiêu, nội dung, cấu trúc, thời lượng, yêu cầu chương trình, điều kiện tổ chức bồi dưỡng và đánh giá kết quả bồi dưỡng năng lực thực hành nghề cho nhà giáo giáo dục nghề nghiệp.
Đối tượng áp dụng là nhà giáo giáo dục nghề nghiệp dạy thực hành hoặc vừa dạy lý thuyết vừa dạy thực hành, không có văn bằng quy định trình độ chuẩn được đào tạo để dạy thực hành hoặc chưa có năng lực thực hành nghề để dạy trình độ cao đẳng, trình độ trung cấp, chương trình giáo dục trung học nghề tại các cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp theo quy định; cơ sở đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo giáo dục nghề nghiệp và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Đối tượng áp dụng là nhà giáo giáo dục nghề nghiệp dạy thực hành hoặc vừa dạy lý thuyết vừa dạy thực hành, không có văn bằng quy định trình độ chuẩn được đào tạo để dạy thực hành hoặc chưa có năng lực thực hành nghề để dạy trình độ cao đẳng, trình độ trung cấp, chương trình giáo dục trung học nghề tại các cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp theo quy định; cơ sở đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo giáo dục nghề nghiệp và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Điểm đáng chú ý là dự thảo đưa ra quy định khá cụ thể các yêu cầu mà người học phải đạt được sau khi hoàn thành chương trình bồi dưỡng. Theo đó, nhà giáo phải thực hiện thành thạo các kỹ năng cốt lõi của ngành, nghề; hướng dẫn đúng quy trình kỹ thuật; xử lý được các tình huống phát sinh trong quá trình giảng dạy thực hành; thiết kế được bài thực hành và công cụ đánh giá kỹ năng nghề cho người học.
Bên cạnh năng lực chuyên môn, theo dự thảo, chương trình còn yêu cầu nhà giáo tuân thủ quy định về an toàn lao động, bảo đảm tác phong công nghiệp và đạo đức nghề nghiệp trong hoạt động giảng dạy thực hành.
Bên cạnh năng lực chuyên môn, theo dự thảo, chương trình còn yêu cầu nhà giáo tuân thủ quy định về an toàn lao động, bảo đảm tác phong công nghiệp và đạo đức nghề nghiệp trong hoạt động giảng dạy thực hành.
Những yêu cầu mới cho thấy xu hướng chuyển mạnh từ tư duy “đủ điều kiện đứng lớp” sang “đủ năng lực dẫn dắt thực hành nghề nghiệp”. Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh, giáo dục nghề nghiệp không thể chỉ truyền đạt lý thuyết mà cần những nhà giáo thực sự am hiểu dây chuyền sản xuất, công nghệ và môi trường lao động hiện đại. Đây cũng là bước dịch chuyển quan trọng nhằm nâng chất lượng đào tạo nhân lực kỹ thuật, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động đang ngày càng coi trọng năng lực thực hành.
Lần đầu nhấn mạnh “trải nghiệm nghề nghiệp tại doanh nghiệp”
Lần đầu nhấn mạnh “trải nghiệm nghề nghiệp tại doanh nghiệp”
Dự thảo yêu cầu chương trình bồi dưỡng phải tích hợp các nội dung về công nghệ mới, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, phần mềm chuyên dụng và nền tảng số trong hoạt động nghề nghiệp và tổ chức đào tạo. Chương trình chú trọng các kỹ năng xử lý tình huống nghề nghiệp thực tế, kiểm soát chất lượng, bảo vệ môi trường, phát triển xanh và phát triển bền vững.
Ngoài ra, dự thảo cũng yêu cầu tăng cường nội dung thực hành tổng hợp gắn với điều kiện sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và môi trường làm việc thực tế tại doanh nghiệp hoặc cơ sở sử dụng lao động. Đồng thời xác định rõ nguyên tắc tổ chức bồi dưỡng theo hướng tăng cường thực hành nghề, trải nghiệm nghề nghiệp và ưu tiên thực hành, thực tập tại doanh nghiệp hoặc cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ phù hợp.
Ngoài ra, dự thảo cũng yêu cầu tăng cường nội dung thực hành tổng hợp gắn với điều kiện sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và môi trường làm việc thực tế tại doanh nghiệp hoặc cơ sở sử dụng lao động. Đồng thời xác định rõ nguyên tắc tổ chức bồi dưỡng theo hướng tăng cường thực hành nghề, trải nghiệm nghề nghiệp và ưu tiên thực hành, thực tập tại doanh nghiệp hoặc cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ phù hợp.
Trong quá trình tổ chức bồi dưỡng, cơ sở đào tạo được khuyến khích phối hợp với doanh nghiệp trong giảng dạy, hướng dẫn thực hành và đánh giá kết quả học tập của người học.
Đáng chú ý, dự thảo Thông tư cũng lần đầu đưa ra khái niệm “trải nghiệm nghề nghiệp tại doanh nghiệp”, nhấn mạnh việc nhà giáo tham gia trực tiếp hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ để cập nhật công nghệ, thiết bị, quy trình và kỹ năng nghề thực tế, cho thấy tư duy đào tạo đang tiến gần hơn với mô hình gắn kết giữa nhà trường và thị trường lao động.
Đáng chú ý, dự thảo Thông tư cũng lần đầu đưa ra khái niệm “trải nghiệm nghề nghiệp tại doanh nghiệp”, nhấn mạnh việc nhà giáo tham gia trực tiếp hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ để cập nhật công nghệ, thiết bị, quy trình và kỹ năng nghề thực tế, cho thấy tư duy đào tạo đang tiến gần hơn với mô hình gắn kết giữa nhà trường và thị trường lao động.
Khi nhà giáo trực tiếp tham gia môi trường sản xuất thực tế, khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu doanh nghiệp sẽ được thu hẹp đáng kể. Đồng thời, cách đánh giá dựa trên sản phẩm và năng lực thực hành thay cho nặng về lý thuyết cũng phản ánh định hướng đổi mới giáo dục nghề nghiệp theo chuẩn năng lực, lấy hiệu quả làm việc thực tế làm thước đo chất lượng đào tạo.
Bên cạnh đó, dự thảo Thông tư quy định thời lượng thực hành đối với các kỹ năng trong chương trình bồi dưỡng tối thiểu bằng 50% thời lượng thực hành của các kỹ năng cốt lõi tương ứng trong chương trình đào tạo trình độ cao đẳng. Quy định này nhằm bảo đảm người học có đủ thời gian rèn luyện kỹ năng nghề thực tế, đáp ứng yêu cầu giảng dạy thực hành trong giáo dục nghề nghiệp.
Bên cạnh đó, dự thảo Thông tư quy định thời lượng thực hành đối với các kỹ năng trong chương trình bồi dưỡng tối thiểu bằng 50% thời lượng thực hành của các kỹ năng cốt lõi tương ứng trong chương trình đào tạo trình độ cao đẳng. Quy định này nhằm bảo đảm người học có đủ thời gian rèn luyện kỹ năng nghề thực tế, đáp ứng yêu cầu giảng dạy thực hành trong giáo dục nghề nghiệp.
Dự thảo Thông tư quy định rõ các tiêu chuẩn đối với cơ sở đào tạo, bồi dưỡng bao gồm yêu cầu về đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, trang thiết bị và học liệu. Trong đó, giảng viên tham gia giảng dạy phải có năng lực thực hành nghề, có ít nhất 3 năm kinh nghiệm trực tiếp giảng dạy thực hành hoặc tham gia hoạt động thực tế trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tương ứng.
Theo dự thảo, kết quả bồi dưỡng được đánh giá thông qua bài tập thực hành, sản phẩm thực hành hoặc các hình thức phù hợp khác nhằm đánh giá đúng năng lực nghề nghiệp của người học. Bên cạnh đó, khuyến khích sự tham gia đánh giá của chuyên gia, cán bộ kỹ thuật, thợ bậc cao, nghệ nhân tại doanh nghiệp và cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.
Dự thảo Thông tư quy định, người học hoàn thành chương trình và đạt yêu cầu sẽ được cấp chứng chỉ bồi dưỡng năng lực thực hành nghề theo quy định.
Theo dự thảo, kết quả bồi dưỡng được đánh giá thông qua bài tập thực hành, sản phẩm thực hành hoặc các hình thức phù hợp khác nhằm đánh giá đúng năng lực nghề nghiệp của người học. Bên cạnh đó, khuyến khích sự tham gia đánh giá của chuyên gia, cán bộ kỹ thuật, thợ bậc cao, nghệ nhân tại doanh nghiệp và cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.
Dự thảo Thông tư quy định, người học hoàn thành chương trình và đạt yêu cầu sẽ được cấp chứng chỉ bồi dưỡng năng lực thực hành nghề theo quy định.
