Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư số 46/2026/TT-BGDĐT về Điều lệ trường trung học nghề. Điều lệ quy định toàn diện các nội dung liên quan đến hoạt động của trường trung học nghề, từ mục tiêu, sứ mạng, nhiệm vụ, quyền hạn đến tổ chức hoạt động giáo dục nghề nghiệp, quản lý nhà trường, quyền và nhiệm vụ của người học, tài chính, tài sản của trường trung học nghề; quan hệ giữa nhà trường với gia đình, xã hội và doanh nghiệp, tổ chức sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, người sử dụng lao động (gọi chung là doanh nghiệp).
Theo quy định, trường trung học nghề là cơ sở giáo dục nghề nghiệp thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, tương đương cấp trung học phổ thông, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng, do Sở Giáo dục và Đào tạo quản lý.
Định hình mô hình đào tạo tích hợp, mở rộng cơ hội cho người học
Một trong những nội dung đáng chú ý của Điều lệ là xác định rõ mục tiêu và sứ mạng của trường trung học nghề.
Theo đó, trường trung học nghề thực hiện giáo dục học sinh sau khi tốt nghiệp trung học cơ sở theo mô hình tích hợp giữa học văn hóa và chuyên môn nghề. Người học được trang bị kiến thức văn hóa trung học phổ thông cốt lõi cùng kỹ năng nghề nghiệp cơ bản; đồng thời được hình thành ý thức về an toàn, vệ sinh lao động, kỷ luật lao động, đạo đức nghề nghiệp, năng lực chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo.
Mô hình này hướng tới mục tiêu giúp người học có thể tham gia thị trường lao động ngay sau khi tốt nghiệp hoặc tiếp tục học lên các trình độ cao hơn.
Thông tư cũng xác định sứ mạng của trường trung học nghề là đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực có kỹ năng hành nghề phù hợp với khung trình độ quốc gia, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và đất nước; tăng cường hợp tác với doanh nghiệp trong đào tạo và tuyển dụng, gắn đào tạo với thực tiễn sản xuất.
Bên cạnh đó, nhà trường có trách nhiệm thực hiện giáo dục toàn diện, góp phần hình thành ý thức công dân, mở rộng cơ hội học tập cho học sinh sau trung học cơ sở và bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục cho mọi người học.
Việc xác định rõ mục tiêu và sứ mạng của trường trung học nghề cho thấy định hướng xây dựng một mô hình giáo dục linh hoạt, đáp ứng đồng thời yêu cầu học tập và nhu cầu nhân lực của thị trường lao động. Trong bối cảnh phân luồng sau trung học cơ sở đang được đẩy mạnh, mô hình này được kỳ vọng sẽ tạo thêm lựa chọn phù hợp cho người học, đồng thời góp phần giải quyết bài toán cân đối giữa đào tạo và sử dụng lao động trong giai đoạn phát triển mới.
Tăng cường gắn kết doanh nghiệp, đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp
Điều lệ cũng quy định cụ thể nhiệm vụ và quyền hạn của trường trung học nghề. Theo đó, nhà trường tổ chức thực hiện chương trình giáo dục, đào tạo; bảo đảm chất lượng giáo dục; tuyển sinh, quản lý người học, tổ chức các hoạt động thể dục, thể thao, văn hóa, văn nghệ và các hoạt động giáo dục toàn diện khác cho người học theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; bảo đảm an toàn cho người học trong quá trình học tập.
Cùng với nhiệm vụ đào tạo, trường trung học nghề có trách nhiệm tư vấn nghề nghiệp, hướng nghiệp, việc làm cho người học; tổ chức các hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp; thực hiện các chính sách hỗ trợ giáo dục và đào tạo theo quy định.
Đối với đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý, nhà trường thực hiện tổ chức thực hiện các chế độ, chính sách, quản lý, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; đồng thời phối hợp với doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân và gia đình người học trong hoạt động giáo dục nghề nghiệp.
Một điểm đáng chú ý là Điều lệ nhấn mạnh vai trò của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong hoạt động của trường trung học nghề. Nhà trường có nhiệm vụ ứng dụng công nghệ số trong quản trị và đào tạo; ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ mới phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Thông tư cũng quy định các hoạt động giáo dục nghề nghiệp trong trường trung học nghề gồm xây dựng, phát triển chương trình; tuyển sinh, tổ chức đào tạo; ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục; hợp tác, liên kết đào tạo và đầu tư trong giáo dục nghề nghiệp.
Việc tổ chức các hoạt động này phải bảo đảm tích hợp giữa kiến thức cốt lõi của chương trình trung học phổ thông với chuyên môn nghề; gắn lý thuyết với thực hành, tăng tính thực tiễn, đồng thời bảo đảm an toàn cho người học và phù hợp với chương trình, tâm lý lứa tuổi và điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường.
Sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và doanh nghiệp cũng được xác định là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả giáo dục và phát triển toàn diện cho người học.
Những quy định mới cho thấy xu hướng phát triển giáo dục nghề nghiệp theo hướng mở, linh hoạt và gắn kết chặt chẽ với nhu cầu thực tiễn. Việc đưa chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hợp tác doanh nghiệp trở thành những nội dung cốt lõi không chỉ giúp nâng cao chất lượng đào tạo mà còn góp phần rút ngắn khoảng cách giữa nhà trường và thị trường lao động. Đây được xem là nền tảng quan trọng để các trường trung học nghề phát huy vai trò trong đào tạo nguồn nhân lực có kỹ năng, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập ngày càng sâu rộng.