Dự kiến Thông tư này ban hành thay thế các quy định về bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho người có bằng cử nhân chuyên ngành phù hợp có nguyện vọng trở thành giáo viên tiểu học, trung học cơ sở (THCS), trung học phổ thông (THPT) tại Thông tư số 11/2021/TT-BGDĐT ngày 05/4/2021 và Thông tư số 12/2021/TT-BGDĐT ngày 05/4/2021.
Đổi mới bồi dưỡng sư phạm theo hướng thực tiễn và linh hoạt
Hiện nay, theo quy định tại Thông tư số 11 và Thông tư số 12, đối tượng bồi dưỡng chỉ là cử nhân, tức sinh viên đã tốt nghiệp đại học. Điều này, dẫn đến sinh viên không phải ngành sư phạm phải mất ít nhất 01 năm sau khi tốt nghiệp cử nhân mới có thể có chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm để tham gia tuyển dụng làm giáo viên.
Bởi vậy, dự thảo Thông tư mới mở rộng đối tượng bồi dưỡng là người có bằng cử nhân hoặc sinh viên đã hoàn thành tối thiểu 70% số tín chỉ của ngành đào tạo hoặc chương trình đào tạo thuộc ngành phù hợp với môn học có nguyện vọng trở thành giáo viên tiểu học các môn học: Nghệ thuật (Âm nhạc, Mĩ thuật), Tin học và Công nghệ, Giáo dục thể chất, Ngoại ngữ; phù hợp với môn học, cấp học có nguyện vọng trở thành giáo viên THCS và giáo viên THPT.
Việc mở rộng đối tượng theo dự thảo Thông tư mới khắc phục những khó khăn trong việc thu hút nguồn nhân lực vào làm giáo viên, đặc biệt là giáo viên các môn học đặc thù như Âm nhạc, Mĩ thuật, Tin học… hiện đang thiếu nguồn tuyển; rút ngắn thời gian đào tạo, chuẩn bị sớm được nguồn giáo viên, tăng tính linh hoạt của hệ thống đào tạo.
Việc cho phép sinh viên đã hoàn thành tối thiểu 70% chương trình đào tạo được tham gia bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho thấy tư duy đổi mới trong đào tạo giáo viên theo hướng linh hoạt, gắn với nhu cầu thực tiễn của ngành giáo dục. Chính sách này không chỉ rút ngắn thời gian chuẩn bị nguồn nhân lực mà còn góp phần tháo gỡ tình trạng thiếu giáo viên ở các môn học đặc thù như Âm nhạc, Mĩ thuật, Tin học hay Ngoại ngữ.
Nếu trước đây, các quy định chỉ dừng lại ở kiến thức và kĩ năng sư phạm cơ bản, dự thảo Thông tư mới chuyển mạnh từ tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực, với cấu trúc năng lực rõ ràng về các năng lực gồm: năng lực dạy học, năng lực giáo dục, năng lực quan hệ xã hội và phát triển cộng đồng, năng lực phát triển bản thân. Trong đó, nhiều học phần phải bồi dưỡng trực tiếp. Giáo viên được bồi dưỡng toàn diện, có khả năng tư vấn học sinh, phối hợp cộng đồng, nghiên cứu và đổi mới.
Một trong những điểm mới đáng chú ý của dự thảo là lần đầu tiên các nội dung hiện đại như ứng dụng công nghệ số trong dạy học, dạy học trực tuyến, sử dụng nền tảng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) được đưa vào chương trình bồi dưỡng. Điều này phù hợp với xu hướng chuyển đổi số giáo dục, giúp giáo viên thích ứng với môi trường dạy học mới.
Tăng cường tính thực hành, thực tập và kỹ năng nghề nghiệp
Dự thảo Thông tư mới quy định chương trình gồm 32 tín chỉ, được bố cục thành 02 phần: kiến thức chung (12 tín chỉ) và kiến thức chuyên ngành và thực tập sư phạm (20 tín chỉ). Số lượng tín chỉ đã được giảm bớt quy định của Thông tư số 11 (35 tín chỉ) và Thông tư số 12 (34 tín chỉ). Điều này cho thấy định hướng chuyển mạnh từ đào tạo nặng lý thuyết sang chú trọng năng lực nghề nghiệp thực chất.
Đồng thời, quy định mới dự kiến tăng tỉ trọng thực hành trong chương trình bồi dưỡng; nhấn mạnh về kỹ năng nghề nghiệp như thiết kế bài dạy, quản lý lớp học, xử lý tình huống sư phạm, tổ chức hoạt động giáo dục thực tiễn nhằm giúp người học sớm thích nghi với môi trường giảng dạy thực tế.
Ngoài ra, dự thảo Thông tư mới cũng cho phép người học được lựa chọn học phần theo nhu cầu và định hướng nghề nghiệp, tùy biến nội dung phù hợp với cấp học, môn học. Điều này giúp cá nhân hóa quá trình bồi dưỡng và phù hợp đa dạng đối tượng người học.
Nhằm đảm bảo chất lượng đầu ra, đạt chuẩn nghề nghiệp thực chất, dự thảo Thông tư mới quy định rõ thời gian thực hiện chương trình bồi dưỡng tối thiểu 10 tháng. Đối với những trường hợp được miễn trừ một số học phần theo quy định thì thời gian bồi dưỡng có thể được rút ngắn tương ứng với thời gian học các học phần được miễn trừ.
Để quá trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm không gián đoạn, bảo đảm quyền lợi người học, dự thảo Thông tư nêu rõ về điều khoản chuyển tiếp. Theo đó, các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho người có nguyện vọng trở thành giáo viên khai giảng trước ngày Thông tư này có hiệu lực thi hành thì tiếp tục thực hiện theo quy định tại Thông tư số 11 và Thông tư số 12.
Đáng chú ý, cơ chế cho phép lựa chọn học phần theo nhu cầu và định hướng nghề nghiệp góp phần tăng tính linh hoạt, cá nhân hóa quá trình bồi dưỡng, phù hợp với đa dạng đối tượng học viên. Cùng với đó, quy định thời gian tối thiểu 10 tháng và điều khoản chuyển tiếp cũng thể hiện nỗ lực bảo đảm chất lượng đầu ra, đồng thời tránh xáo trộn đối với người học đang tham gia các khóa bồi dưỡng theo quy định cũ.
