Sau Đại hội XIV của Đảng, giáo dục tiếp tục được xác định là quốc sách hàng đầu, giữ vai trò then chốt trong nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực và bồi dưỡng nhân tài. Trong tiến trình đó, yêu cầu lớn đặt ra là chuyển từ tư duy chính sách sang hành động thực tiễn, biến nghị quyết thành kết quả cụ thể trong đời sống xã hội.
Giáo dục Việt Nam đang đứng trước thời cơ lớn để bứt phá khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, với mục tiêu vừa đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, vừa nâng cao năng lực hội nhập quốc tế. Ngành Giáo dục được xác định phải thực hiện nhiều nhiệm vụ đồng bộ.
.jpg) |
||
.jpg) |
.jpg) |
|
| Trong hành trình tiến ra “biển lớn”, giáo dục Việt Nam cần giữ vững bản sắc, đồng thời chủ động hội nhập và đổi mới sáng tạo (Nguồn: Bộ Giáo dục và Đào tạo) | ||
Hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng giáo dục
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được nhấn mạnh là xây dựng hệ thống thể chế giáo dục đồng bộ, hiện đại, tạo nền tảng cho các đổi mới sâu rộng. Theo Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn, nhiệm kì 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ XIII là một giai đoạn đặc biệt đối với giáo dục và đào tạo. Đây là giai đoạn tiếp tục triển khai mạnh mẽ việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, cùng các chủ trương, định hướng lớn của Trung ương. Trong bối cảnh mới, giáo dục đang bước vào giai đoạn tạo đột phá về thể chế và chất lượng, trong đó thể chế được xem là “điểm mở” quan trọng để thúc đẩy toàn hệ thống chuyển động mạnh mẽ.
Việc hoàn thiện pháp lý không chỉ dừng ở sửa đổi luật mà còn bao gồm xây dựng các chính sách liên ngành, tạo hành lang thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, tự chủ giáo dục và hội nhập quốc tế. Những thay đổi này sẽ góp phần hình thành nền tảng pháp lý mới cho toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân trong giai đoạn phát triển tiếp theo.
Thực tiễn cho thấy, khi thể chế được tháo gỡ, các cơ sở giáo dục có điều kiện phát huy quyền tự chủ, nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu, đồng thời chủ động hội nhập với các chuẩn mực quốc tế.
Cùng với thể chế, nâng cao chất lượng giáo dục là nhiệm vụ xuyên suốt của tiến trình đổi mới. Điều này bao gồm cải thiện chất lượng dạy học, chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo và đổi mới phương pháp đào tạo theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học.
Ở bậc phổ thông, trọng tâm là triển khai hiệu quả các chương trình giáo dục mới, bảo đảm giáo dục toàn diện, thực chất và phù hợp với yêu cầu thời đại. Trong khi đó, giáo dục đại học được định hướng phát triển theo chiều sâu, tăng cường tự chủ, gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học và nhu cầu thị trường lao động.
Một điểm đáng chú ý là chuyển mạnh từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng của người học. Đây được xem là bước chuyển quan trọng giúp giáo dục Việt Nam tiệm cận các mô hình tiên tiến trên thế giới.
Đổi mới quản trị giáo dục và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho kỷ nguyên mới
Một trong những yêu cầu lớn hiện nay là nâng cao năng lực quản trị hệ thống giáo dục theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả. Điều này bao gồm việc cải cách quản lý nhà nước, tăng phân cấp, phân quyền, đồng thời nâng cao trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục. Khi cơ chế quản trị thay đổi, các trường sẽ có điều kiện chủ động hơn trong phát triển chiến lược, sử dụng nguồn lực và nâng cao chất lượng đào tạo.
Song song với đó là yêu cầu nâng cao năng lực tổ chức thực thi chính sách. Nghị quyết chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi được cụ thể hóa bằng những chương trình hành động rõ ràng, có lộ trình và trách nhiệm cụ thể. Đây cũng là yếu tố quyết định thành công của các cải cách giáo dục trong giai đoạn tới.
Một nhiệm vụ cốt lõi khác của ngành Giáo dục là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước và hội nhập quốc tế. Trong bối cảnh kinh tế tri thức và chuyển đổi số, nguồn nhân lực không chỉ cần kiến thức chuyên môn mà còn phải có năng lực sáng tạo, kỹ năng số và khả năng thích ứng toàn cầu. Giáo dục phải gắn chặt hơn với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời tăng cường liên kết giữa nhà trường - doanh nghiệp - xã hội. Điều này giúp đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn, nâng cao năng lực cạnh tranh của người lao động Việt Nam trên thị trường quốc tế. Bên cạnh đó, việc bồi dưỡng nhân tài, phát hiện và nuôi dưỡng các tài năng trẻ cũng được xem là nhiệm vụ chiến lược lâu dài, góp phần tạo nền tảng phát triển bền vững cho quốc gia.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế trở thành hai động lực quan trọng thúc đẩy giáo dục đổi mới. Thời gian qua, ngành Giáo dục đã từng bước số hóa dữ liệu, triển khai các nền tảng giáo dục số và xây dựng hệ sinh thái học tập mở.
Chuyển đổi số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn mở ra cơ hội học tập linh hoạt, cá nhân hóa cho người học. Đồng thời, đây cũng là điều kiện để giáo dục Việt Nam tham gia sâu hơn vào mạng lưới tri thức toàn cầu. Hội nhập quốc tế cũng được thúc đẩy mạnh mẽ thông qua hợp tác đào tạo, công nhận văn bằng, trao đổi học thuật và tham gia các bảng xếp hạng giáo dục. Điều này góp phần nâng cao vị thế giáo dục Việt Nam, từng bước đưa giáo dục trở thành một trong những lĩnh vực có sức lan tỏa trong quá trình hội nhập quốc gia.
Tăng cường công bằng giáo dục và phát triển bền vững
Bên cạnh mục tiêu nâng cao chất lượng, giáo dục còn phải bảo đảm tính bao trùm và công bằng. Điều này thể hiện qua việc mở rộng cơ hội học tập cho mọi đối tượng, đặc biệt là vùng khó khăn, vùng dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế.
Đẩy mạnh phổ cập giáo dục, phát triển giáo dục thường xuyên, học tập suốt đời được xem là nhiệm vụ quan trọng để nâng cao dân trí và phát triển nguồn nhân lực toàn diện. Đồng thời, giáo dục cũng phải hướng tới phát triển bền vững, gắn với các giá trị nhân văn, đạo đức và trách nhiệm xã hội. Đây là yếu tố giúp giáo dục không chỉ đào tạo con người giỏi chuyên môn mà còn có trách nhiệm với cộng đồng và đất nước.
Có thể nói, tiến trình đổi mới giáo dục Việt Nam đang bước vào giai đoạn mang tính bản lề, khi nhiều điều kiện thuận lợi về thể chế, chính sách và nhận thức đã hội tụ. Tuy nhiên, thách thức cũng không nhỏ khi yêu cầu đổi mới ngày càng sâu rộng, đòi hỏi sự đồng bộ từ trung ương đến địa phương, từ quản lý đến thực thi.
Bên cạnh đó, đổi mới giáo dục không thể là nhiệm vụ riêng của ngành Giáo dục mà cần sự tham gia của toàn xã hội. Từ cơ quan quản lý, nhà trường, doanh nghiệp đến gia đình, mỗi chủ thể đều đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng hệ sinh thái giáo dục hiện đại, mở và linh hoạt.
Trong hành trình tiến ra “biển lớn”, giáo dục Việt Nam cần giữ vững bản sắc, đồng thời chủ động hội nhập và đổi mới sáng tạo. Khi thể chế được hoàn thiện, chất lượng được nâng cao và năng lực thực thi được củng cố, giáo dục sẽ trở thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy phát triển quốc gia. Đó không chỉ là mục tiêu của riêng ngành Giáo dục, mà còn là khát vọng chung về một nền giáo dục tiên tiến, hiện đại, góp phần hiện thực hóa tầm nhìn phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Tài liệu tham khảo:
Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn: Giáo dục và đào tạo đang bước vào giai đoạn tạo đột phá về thể chế và chất lượng. https://moet.gov.vn/tin-tuc/tin-tong-hop2/bo-truong-nguyen-kim-son-giao-duc-va-dao-tao-dang-buoc-vao-giai-doan-tao-dot-pha-ve-the-che-va-chat-luong2.html
