Sôi động các hoạt động tư vấn tuyển sinh
Sau khi hoàn thành kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026, hàng triệu thí sinh đang bước vào giai đoạn đăng ký nguyện vọng xét tuyển trên hệ thống tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Từ ngày 1/7, sau khi biết điểm, các em sẽ phải đưa ra những quyết định quan trọng liên quan đến ngành học, cơ sở đào tạo và lộ trình học tập tiếp theo. Đối với nhiều học sinh, đây không chỉ là việc lựa chọn một trường đại học mà còn là lựa chọn con đường nghề nghiệp cho tương lai. Chính trong thời điểm này, vai trò của công tác hướng nghiệp lại được đặt ra rõ nét hơn bao giờ hết. Nắm bắt nhu cầu đó, nhiều cơ sở giáo dục đại học đã triển khai các hoạt động tư vấn tuyển sinh quy mô lớn.
Có thể kể đến ngày hội Tư vấn Tuyển sinh - Hướng nghiệp 2026 do Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức. Hàng trăm gian tư vấn của các trường đại học, cao đẳng được bố trí để giải đáp trực tiếp về ngành học, tổ hợp xét tuyển, phương thức tuyển sinh và cơ hội việc làm.
Không chỉ dừng lại ở các sự kiện tập trung, nhiều trường xây dựng hệ sinh thái tư vấn trực tuyến. Đại học Bách khoa Hà Nội duy trì cổng thông tin tuyển sinh riêng, hệ thống giải đáp trực tuyến, đội ngũ tư vấn thường trực và các chương trình kết nối với học sinh trung học phổ thông trên cả nước.
Trong khi đó, Trường Đại học FPT tổ chức các chương trình Big Open Day, ngày hội trải nghiệm công nghệ và định hướng nghề nghiệp. Học sinh không chỉ được nghe giới thiệu về ngành học mà còn trực tiếp tiếp cận các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, robot, thực tế mở rộng, gặp gỡ doanh nghiệp và cựu sinh viên để hiểu hơn về môi trường làm việc trong tương lai.
Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Ngoại thương, Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Văn Lang cùng nhiều cơ sở đào tạo khác cũng đẩy mạnh các buổi livestream, tư vấn trực tuyến và các chương trình Open Day nhằm hỗ trợ thí sinh trong giai đoạn đăng ký nguyện vọng. Những hoạt động này góp phần cung cấp thông tin đầy đủ hơn cho học sinh, giảm tình trạng chọn trường theo cảm tính hoặc chạy theo đám đông.
Hướng nghiệp không nên đồng nhất với tư vấn tuyển sinh
Mỗi mùa tuyển sinh, cụm từ “hướng nghiệp” lại xuất hiện nhiều trên các phương tiện truyền thông. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít hoạt động mang tên hướng nghiệp lại chủ yếu tập trung vào giới thiệu ngành học, chỉ tiêu tuyển sinh hoặc phương thức xét tuyển.
Sự nhầm lẫn này khiến nhiều học sinh và phụ huynh cho rằng hướng nghiệp là công việc diễn ra sau khi thi tốt nghiệp trung học phổ thông hoặc trong năm cuối cấp. Trong khi đó, các chuyên gia giáo dục đều khẳng định hướng nghiệp là một quá trình lâu dài, bắt đầu từ rất sớm và gắn với việc khám phá năng lực, sở thích, giá trị cá nhân cũng như nhu cầu của thị trường lao động.
Không ít sinh viên sau khi trúng tuyển vẫn rơi vào trạng thái hoang mang, học tập thiếu động lực hoặc chuyển ngành sau một thời gian ngắn. Nguyên nhân sâu xa không nằm ở việc các em thiếu thông tin tuyển sinh mà ở chỗ chưa có sự chuẩn bị nghề nghiệp đầy đủ trước khi đưa ra quyết định. Điều này càng đáng lưu ý trong bối cảnh thị trường lao động đang thay đổi nhanh chóng dưới tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và các mô hình kinh tế mới. Nhiều nghề nghiệp truyền thống biến đổi hoặc mất đi, trong khi hàng loạt công việc mới xuất hiện đòi hỏi những kỹ năng chưa từng được nhắc đến cách đây vài năm.
Nếu hướng nghiệp chỉ diễn ra trong vài tuần sau kỳ thi tốt nghiệp, rất khó để học sinh có đủ thời gian nhận diện và thích nghi với những thay đổi đó. Theo định hướng của ngành Giáo dục, học sinh cần được tiếp cận thông tin nghề nghiệp từ sớm, được trải nghiệm thực tế, tìm hiểu về các nhóm nghề khác nhau và hiểu rõ năng lực của bản thân trước khi đưa ra lựa chọn học tập tiếp theo. Mục tiêu không phải để tất cả học sinh vào đại học, mà là giúp mỗi em tìm được con đường phù hợp nhất.
Đây cũng là tinh thần của Luật Giáo dục nghề nghiệp 2025 và các văn bản hướng dẫn về công tác hướng nghiệp, phân luồng học sinh. Hệ thống giáo dục hiện nay được thiết kế theo hướng mở, tạo điều kiện cho người học lựa chọn nhiều lộ trình khác nhau: đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc vừa học vừa làm.
Trong bối cảnh nền kinh tế cần một cơ cấu nhân lực cân bằng, việc quá nhiều học sinh tập trung vào một số ngành “hot” hoặc xem đại học là lựa chọn duy nhất có thể dẫn đến tình trạng mất cân đối cung - cầu lao động. Bên cạnh việc cung cấp thông tin tuyển sinh, điều quan trọng hơn là giúp học sinh hiểu mình, hiểu nghề và hiểu nhu cầu của xã hội. Chỉ khi đó, tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp mới thực sự trở thành nền tảng cho những lựa chọn đúng đắn và cho một hệ thống phân luồng hiệu quả.
