Chuyển đổi số trở thành trọng tâm chiến lược phát triển nhà trường
Thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW năm 2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo trong thời kỳ chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, việc ứng dụng công nghệ thông tin được triển khai đồng bộ trên tất cả các lĩnh vực: dạy học, kiểm tra đánh giá, quản lý, truyền thông và kết nối cộng đồng nhiều cơ sở giáo dục đã xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển dài hạn.
Tại Trường THCS Dịch Vọng Hậu (Hà Nội), chuyển đổi số được triển khai đồng bộ trên nhiều lĩnh vực như quản lý hồ sơ, tổ chức dạy học, kiểm tra đánh giá, truyền thông và kết nối cộng đồng. Nhà trường xác định chuyển đổi số không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là động lực để đổi mới quản trị và nâng cao chất lượng giáo dục.
Đáng chú ý, toàn bộ hồ sơ của nhà trường, các tổ chuyên môn và hồ sơ cá nhân của giáo viên, nhân viên đã được số hóa và lưu trữ trên nền tảng Microsoft Teams, Microsoft SharePoint với hệ thống phân quyền rõ ràng, bảo mật cao. Đây được xem là bước chuyển lớn trong công tác quản lý giáo dục, giúp giảm đáng kể khối lượng giấy tờ hành chính, đồng thời nâng cao tính minh bạch và khả năng truy xuất dữ liệu.
Việc triển khai hệ thống quản lý hồ sơ số còn giúp giáo viên dễ dàng truy cập, cập nhật và chia sẻ dữ liệu chuyên môn mọi lúc, mọi nơi. Nhà trường cũng giảm đáng kể thời gian xử lý công việc hành chính, từ đó tập trung nhiều hơn cho nâng cao chất lượng dạy học.
Song song với số hóa hồ sơ, nhà trường đã triển khai chữ ký số cho 100% cán bộ, giáo viên. Việc áp dụng chữ ký số giúp các văn bản, kế hoạch, báo cáo được xử lý hoàn toàn trên môi trường điện tử, tiết kiệm thời gian và từng bước hình thành mô hình quản trị trường học hiện đại.
Theo nhà trường, việc số hóa quy trình quản lý không chỉ nâng cao hiệu quả điều hành mà còn góp phần thay đổi thói quen làm việc của đội ngũ giáo viên theo hướng chuyên nghiệp, linh hoạt và thích ứng với môi trường số.
Từ ứng dụng công nghệ đến đổi mới phương pháp dạy học
Một trong những điểm nổi bật của chuyển đổi số trong giáo dục hiện nay là sự thay đổi trong phương pháp dạy học. Công nghệ không còn chỉ là công cụ hỗ trợ mà đang trở thành “không gian học tập mới”, tạo điều kiện để học sinh chủ động khám phá tri thức.
Tại Trường THCS Dịch Vọng Hậu, nhà trường đã tổ chức nhiều chuyên đề tập huấn về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), khai thác tài nguyên giáo dục mở (OER), xây dựng bài giảng E-learning cho giáo viên. Sau các đợt tập huấn, nhiều tổ chuyên môn đã chủ động triển khai các chuyên đề ứng dụng AI, thiết kế video bài giảng, xây dựng kho thí nghiệm ảo và mô phỏng tương tác.
Không khí học tập, trao đổi chuyên môn về chuyển đổi số được lan tỏa mạnh mẽ trong toàn trường, góp phần nâng cao năng lực số cho đội ngũ giáo viên và đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh
Bên cạnh đó, nhà trường còn chú trọng xây dựng cộng đồng học tập trực tuyến thông qua các câu lạc bộ học thuật và diễn đàn chia sẻ tri thức trên nền tảng số. Đây được xem là môi trường để giáo viên, học sinh cùng trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ học liệu mở và phát triển kỹ năng tự học.
Không chỉ tập trung vào đội ngũ giáo viên, chuyển đổi số còn được nhà trường triển khai thông qua các hoạt động trải nghiệm công nghệ dành cho học sinh. Các câu lạc bộ hè đã tổ chức hoạt động lập trình cơ bản, thiết kế robot, sáng tạo nội dung số và thu hút nhiều học sinh tham gia.
Năm học vừa qua, Trường THCS Dịch Vọng Hậu đã có 22 sản phẩm sáng tạo số của học sinh tham gia dự thi cấp trường. Điều quan trọng không chỉ là sản phẩm dự thi mà là việc học sinh được tiếp cận công nghệ từ sớm, biết ứng dụng công nghệ để giải quyết vấn đề thực tiễn.
Đại diện nhà trường cho biết: Với tinh thần “Đổi mới - Sáng tạo - Hiệu quả”, công tác chuyển đổi số tại Trường THCS Dịch Vọng Hậu đã mang lại nhiều giá trị thực tiễn: Giúp đội ngũ giáo viên nâng cao năng lực số, thành thạo các công cụ quản lý và giảng dạy hiện đại; Tăng cường tính kết nối, minh bạch và chia sẻ trong toàn trường; Tạo nền tảng cho quản lý dữ liệu tập trung, hướng đến mô hình “trường học thông minh”; Góp phần thay đổi tư duy dạy - học, khuyến khích đổi mới phương pháp giảng dạy, học tập chủ động, sáng tạo”.
Chuyển đổi số tạo môi trường học tập hiện đại, giàu tương tác
Tại phường Phú Thượng (Hà Nội), chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi rõ nét trong hoạt động dạy học và trải nghiệm giáo dục.
Ở Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm, việc ứng dụng công nghệ vào giảng dạy đã trở thành hoạt động thường xuyên. Trong các tiết học Toán tại Phòng Khoa học - Công nghệ, học sinh tham gia luyện tập thông qua phần mềm Quizizz trên iPad, kết hợp giữa học tập và trò chơi tương tác.
Thực tế cho thấy khi ứng dụng các nền tảng học tập số, việc tương tác trên phần mềm “học mà chơi, chơi mà học” giúp học sinh hào hứng và chủ động tham gia bài học hơn. Giáo viên cũng dễ dàng theo dõi kết quả học tập của từng học sinh theo thời gian thực để điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp.
Trong khi đó, tại Trường THCS Phú Thượng, các hoạt động STEM Robotics với chủ đề “Làm chủ AI - Kiến tạo tương lai” đã mang đến môi trường trải nghiệm công nghệ thực tiễn cho học sinh. Thông qua lập trình, điều khiển robot và tiếp cận trí tuệ nhân tạo, học sinh được rèn luyện tư duy logic, kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng làm việc nhóm.
Đại diện nhà trường cho rằng, việc tổ chức các sân chơi công nghệ không chỉ giúp học sinh tiếp cận tri thức mới mà còn góp phần định hướng nghề nghiệp sớm trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và đổi mới sáng tạo.
Một số thách thức và giải pháp chuyển đổi số trong giáo dục
Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, song thực tiễn cũng cho thấy chuyển đổi số trong giáo dục vẫn còn không ít khó khăn, thách thức. Một trong những thách thức hiện nay là sự chênh lệch về điều kiện hạ tầng và năng lực số giữa các địa phương, cơ sở giáo dục. Tại nhiều nơi, thiết bị công nghệ, đường truyền internet và học liệu số vẫn chưa đáp ứng yêu cầu triển khai đồng bộ. Bên cạnh đó, áp lực thích ứng với công nghệ mới cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về bồi dưỡng kỹ năng số cho đội ngũ giáo viên.
Thời gian qua, ngành Giáo dục đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm thúc đẩy chuyển đổi số. Trong đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu ngành, triển khai học bạ số, sổ điểm điện tử, phát triển học liệu số… đang được đẩy mạnh trên phạm vi toàn quốc. Đặc biệt, việc triển khai học bạ số tại nhiều trường học được xem là bước tiến quan trọng trong hiện đại hóa công tác quản lý học sinh, tạo nền tảng cho việc kết nối dữ liệu giáo dục đồng bộ và minh bạch.
Theo các chuyên gia, để chuyển đổi số thực sự trở thành động lực đổi mới giáo dục, cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về dữ liệu số, học liệu số và ứng dụng AI trong giáo dục; đồng thời tăng cường đầu tư hạ tầng công nghệ, bảo đảm an toàn dữ liệu và nâng cao năng lực số cho đội ngũ giáo viên.
Bên cạnh đó, chuyển đổi số cũng cần được nhìn nhận như một quá trình thay đổi văn hóa giáo dục, trong đó giáo viên là trung tâm của đổi mới, học sinh là chủ thể của quá trình học tập, còn công nghệ đóng vai trò công cụ hỗ trợ để nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục.
Từ thực tiễn tại các nhà trường có thể thấy, chuyển đổi số đang từng bước tạo ra những thay đổi tích cực trong quản lý và dạy học. Nếu được triển khai đồng bộ, bài bản và gắn với đổi mới tư duy giáo dục, chuyển đổi số sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy xây dựng nền giáo dục hiện đại, hội nhập và phát triển bền vững trong thời đại số.
