Chuẩn CTĐT được xây dựng trên cơ sở các quy định hiện hành về giáo dục đại học, tham chiếu Khung trình độ quốc gia Việt Nam và định hướng của Chính phủ về đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt đến năm 2035, định hướng đến năm 2045.
Chuẩn hóa đào tạo, hướng tới nguồn nhân lực đường sắt hiện đại
Chuẩn bị nhân lực cho ngành đường sắt trong kỷ nguyên công nghệ. Ảnh: Báo Xây dựng.
Theo đó, Chương trình đào tạo hướng tới phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển hệ thống đường sắt hiện đại, bao gồm các loại hình như đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị, đường sắt điện khí hóa và đường sắt tốc độ cao, đồng thời có khả năng thích ứng với sự phát triển của khoa học, công nghệ và hội nhập quốc tế.
Danh mục ngành đào tạo được xác định theo cấu trúc của ngành công nghiệp đường sắt, gồm 4 phân nhóm: xây dựng và quản lý xây dựng công trình; hệ thống điện, thông tin tín hiệu và điều khiển; phương tiện đường sắt; kinh tế và khai thác vận tải đường sắt.
Việc ban hành chuẩn đào tạo riêng cho lĩnh vực đường sắt cho thấy bước chuyển từ đào tạo phân tán sang tiếp cận có hệ thống, đồng bộ. Đây là nền tảng quan trọng để bảo đảm nguồn nhân lực đáp ứng các dự án hạ tầng quy mô lớn trong tương lai.
Đồng thời, Chuẩn đầu ra yêu cầu người học đạt năng lực toàn diện về kiến thức, kĩ năng, mức độ tự chủ và trách nhiệm; trong đó nhấn mạnh khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ hiện đại, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và tư duy hệ thống.
Chương trình được thiết kế theo hai định hướng văn bằng: cử nhân (bậc 6) với khối lượng tối thiểu 120 tín chỉ và kỹ sư (bậc 7) với khối lượng tối thiểu 150 tín chỉ.
Cấu trúc chương trình bao gồm các khối kiến thức: giáo dục đại cương; cơ sở ngành và chuyên ngành; kiến thức bổ trợ; thực tập, thực hành và tốt nghiệp, trong đó ngoại ngữ chiếm tối thiểu 8 tín chỉ và khối toán, khoa học cơ bản, công nghệ thông tin chiếm tối thiểu 20 tín chỉ đối với các phân nhóm kỹ thuật và tối thiểu 15 tín chỉ đối với phân nhóm kinh tế – vận tải.
Chương trình được thiết kế theo hai định hướng văn bằng: cử nhân (bậc 6) với khối lượng tối thiểu 120 tín chỉ và kỹ sư (bậc 7) với khối lượng tối thiểu 150 tín chỉ.
Cấu trúc chương trình bao gồm các khối kiến thức: giáo dục đại cương; cơ sở ngành và chuyên ngành; kiến thức bổ trợ; thực tập, thực hành và tốt nghiệp, trong đó ngoại ngữ chiếm tối thiểu 8 tín chỉ và khối toán, khoa học cơ bản, công nghệ thông tin chiếm tối thiểu 20 tín chỉ đối với các phân nhóm kỹ thuật và tối thiểu 15 tín chỉ đối với phân nhóm kinh tế – vận tải.
Việc nhấn mạnh năng lực công nghệ và trí tuệ nhân tạo phản ánh rõ xu hướng đào tạo gắn với chuyển đổi số. Đây là yếu tố then chốt giúp nguồn nhân lực đường sắt không chỉ đáp ứng hiện tại mà còn sẵn sàng cho các mô hình vận hành thông minh trong tương lai.
Tăng thực hành, gắn đào tạo với doanh nghiệp
Chuẩn đầu vào được quy định theo hướng bảo đảm chất lượng tuyển sinh, trong đó đối với phương thức xét tuyển dựa trên kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT, tổng điểm tổ hợp xét tuyển đạt tối thiểu 60% và có môn Toán trong tổ hợp.
Chương trình đào tạo được triển khai theo hướng lấy người học làm trung tâm, kết hợp giảng dạy trực tiếp với công nghệ số, áp dụng các phương pháp học tập theo dự án, theo vấn đề và thực hành – mô phỏng.
Thời lượng thực tập, thực hành chiếm tối thiểu 15% (đối với chương trình cử nhân) và 20% (đối với chương trình kỹ sư) trong khối kiến thức cơ sở ngành và chuyên ngành, đồng thời tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp và chuyên gia trong đào tạo, giúp người học tiếp cận môi trường làm việc thực tế ngay trong quá trình học tập.
Chương trình đào tạo được triển khai theo hướng lấy người học làm trung tâm, kết hợp giảng dạy trực tiếp với công nghệ số, áp dụng các phương pháp học tập theo dự án, theo vấn đề và thực hành – mô phỏng.
Thời lượng thực tập, thực hành chiếm tối thiểu 15% (đối với chương trình cử nhân) và 20% (đối với chương trình kỹ sư) trong khối kiến thức cơ sở ngành và chuyên ngành, đồng thời tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp và chuyên gia trong đào tạo, giúp người học tiếp cận môi trường làm việc thực tế ngay trong quá trình học tập.
Việc đẩy mạnh thực hành và kết nối doanh nghiệp là điểm nhấn quan trọng, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thị trường lao động – một “điểm nghẽn” lâu nay của giáo dục đại học.
Bên cạnh đó, Chuẩn CTĐT cũng đặt ra quy định yêu cầu đối với đội ngũ giảng viên, trong đó bảo đảm có ít nhất 01 giảng viên có trình độ tiến sĩ phù hợp với ngành đào tạo, có kinh nghiệm giảng dạy hoặc quản lý đào tạo từ 03 năm trở lên; đồng thời yêu cầu các cơ sở đào tạo bảo đảm điều kiện về cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, học liệu và hạ tầng công nghệ.
Các chương trình đào tạo được xây dựng theo nguyên tắc cải tiến liên tục, có lộ trình nâng cao chất lượng, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, các cơ sở đào tạo trong nước và đối tác quốc tế.
Chuẩn CTĐT áp dụng đối với các cơ sở giáo dục đại học tham gia đào tạo nguồn nhân lực đường sắt; các cơ sở đào tạo có trách nhiệm xây dựng, rà soát, cập nhật chương trình và báo cáo Bộ GDĐT trước khi tuyển sinh.
Các chương trình đào tạo được xây dựng theo nguyên tắc cải tiến liên tục, có lộ trình nâng cao chất lượng, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, các cơ sở đào tạo trong nước và đối tác quốc tế.
Chuẩn CTĐT áp dụng đối với các cơ sở giáo dục đại học tham gia đào tạo nguồn nhân lực đường sắt; các cơ sở đào tạo có trách nhiệm xây dựng, rà soát, cập nhật chương trình và báo cáo Bộ GDĐT trước khi tuyển sinh.
Nhấn mạnh cơ chế cải tiến liên tục cho thấy định hướng chuyển từ “đào tạo tĩnh” sang “đào tạo động”, linh hoạt thích ứng với thay đổi. Đây là điều kiện quan trọng để bảo đảm chất lượng đào tạo không bị tụt hậu trong bối cảnh công nghệ và ngành nghề biến đổi nhanh.
