Theo Bộ GDĐT, việc ban hành Thông tư là căn cứ quan trọng nhằm thống nhất quy trình tạo lập, ký số, phát hành, khai thác, chia sẻ, lưu trữ và bảo vệ dữ liệu học bạ số trong toàn ngành giáo dục. Đồng thời, đây cũng được xem là bước đi cần thiết để đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý giáo dục, giảm áp lực giấy tờ hành chính, tạo thuận lợi cho người học và phụ huynh, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Học bạ số có giá trị pháp lý thay thế học bạ giấy
Học bạ số duy nhất gắn với mã hồ sơ học tập suốt đời của mỗi người học. Ảnh: Báo Chính phủ.
Theo dự thảo Thông tư, học bạ số là dữ liệu điện tử có giá trị pháp lý, ghi nhận có hệ thống quá trình học tập, kết quả học tập, kết quả rèn luyện, nhận xét, đánh giá và các thông tin liên quan của người học trong quá trình học tập tại cơ sở giáo dục.
Học bạ số được tạo lập đúng thẩm quyền, đúng quy trình, đúng chuẩn dữ liệu, có đầy đủ nội dung theo quy định và được ký số hợp lệ thì có giá trị pháp lý như học bạ giấy; được sử dụng trong quản lý giáo dục, thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch hợp pháp có liên quan.
Học bạ số được tạo lập đúng thẩm quyền, đúng quy trình, đúng chuẩn dữ liệu, có đầy đủ nội dung theo quy định và được ký số hợp lệ thì có giá trị pháp lý như học bạ giấy; được sử dụng trong quản lý giáo dục, thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch hợp pháp có liên quan.
Một trong những điểm đáng chú ý trong dự thảo Thông tư là khi học bạ số, bản điện tử học bạ số hoặc bản trích lục điện tử học bạ số đã đáp ứng điều kiện sử dụng, cơ quan, tổ chức tiếp nhận hồ sơ không được yêu cầu người học, cha mẹ hoặc người giám hộ nộp thêm học bạ giấy, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Điều này giúp thống nhất, tránh chồng chéo trong quản lý, sử dụng học bạ số; đẩy mạnh số hóa trong quản lý giáo dục, người học.
Quy định này được đánh giá sẽ góp phần hạn chế tình trạng chồng chéo trong quản lý hồ sơ học tập, đồng thời tạo động lực thúc đẩy số hóa mạnh mẽ hơn trong lĩnh vực giáo dục.
Bên cạnh đó, dự thảo Thông tư quy định mỗi người học được tạo lập một học bạ số duy nhất gắn với mã số hồ sơ học tập suốt đời. Dữ liệu dùng để tạo lập học bạ số phải được kiểm tra, đối chiếu, xác thực từ hồ sơ người học, dữ liệu định danh và dữ liệu quản lý giáo dục của cơ sở giáo dục.
Học bạ số được sử dụng chính thức sau khi hoàn thành việc kiểm tra, xác thực dữ liệu và kí số. Việc ký số được thực hiện bởi cá nhân có thẩm quyền và cơ sở giáo dục; bao gồm các bước hoàn thiện dữ liệu, kiểm tra, đối chiếu, xác nhận, ký số cá nhân, ký số của cơ sở giáo dục và cập nhật trạng thái ký số trên hệ thống. Mỗi lần phát hành học bạ số, bản điện tử hoặc trích lục điện tử phải được ghi nhận trên hệ thống, bảo đảm có thể kiểm tra, xác thực và truy xuất nguồn gốc.
Theo dự thảo Thông tư, học bạ số được sử dụng trong các hoạt động như chuyển trường, tuyển sinh, xác nhận kết quả học tập, rèn luyện, xét hoàn thành chương trình, xét lên lớp, cấp bản điện tử, trích lục, xác minh thông tin học tập, thực hiện thủ tục hành chính và phục vụ công tác quản lý giáo dục.
Bên cạnh đó, dự thảo Thông tư quy định mỗi người học được tạo lập một học bạ số duy nhất gắn với mã số hồ sơ học tập suốt đời. Dữ liệu dùng để tạo lập học bạ số phải được kiểm tra, đối chiếu, xác thực từ hồ sơ người học, dữ liệu định danh và dữ liệu quản lý giáo dục của cơ sở giáo dục.
Học bạ số được sử dụng chính thức sau khi hoàn thành việc kiểm tra, xác thực dữ liệu và kí số. Việc ký số được thực hiện bởi cá nhân có thẩm quyền và cơ sở giáo dục; bao gồm các bước hoàn thiện dữ liệu, kiểm tra, đối chiếu, xác nhận, ký số cá nhân, ký số của cơ sở giáo dục và cập nhật trạng thái ký số trên hệ thống. Mỗi lần phát hành học bạ số, bản điện tử hoặc trích lục điện tử phải được ghi nhận trên hệ thống, bảo đảm có thể kiểm tra, xác thực và truy xuất nguồn gốc.
Theo dự thảo Thông tư, học bạ số được sử dụng trong các hoạt động như chuyển trường, tuyển sinh, xác nhận kết quả học tập, rèn luyện, xét hoàn thành chương trình, xét lên lớp, cấp bản điện tử, trích lục, xác minh thông tin học tập, thực hiện thủ tục hành chính và phục vụ công tác quản lý giáo dục.
Để tạo thuận lợi cho người học và phụ huynh, dự thảo cũng quy định người học được quyền truy cập, tra cứu và khai thác học bạ số của bản thân; được yêu cầu cơ sở giáo dục kiểm tra, chỉnh sửa dữ liệu khi phát hiện sai sót; được sử dụng học bạ số hợp pháp trong các giao dịch, thủ tục hành chính và hoạt động khác theo quy định. Cha mẹ hoặc người giám hộ của người học chưa thành niên được xem dữ liệu học bạ số của người học, theo dõi kết quả học tập, rèn luyện và đề nghị kiểm tra dữ liệu khi có căn cứ.
Kết nối, chia sẻ dữ liệu trên nền tảng số, bảo đảm an toàn và bảo mật
Ngoài ra, dự thảo Thông tư nêu rõ, dữ liệu học bạ số tại các cơ sở giáo dục phải được kết nối, đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo theo chuẩn dữ liệu, chuẩn kỹ thuật do Bộ GDĐT quy định; bảo đảm khả năng tích hợp, khai thác trên nền tảng số giáo dục quốc gia, Cổng Dịch vụ công quốc gia, ứng dụng định danh quốc gia VNeID và các hệ thống thông tin có liên quan khi đáp ứng điều kiện kết nối, xác thực, an toàn thông tin.
Kết nối, chia sẻ dữ liệu trên nền tảng số, bảo đảm an toàn và bảo mật
Ngoài ra, dự thảo Thông tư nêu rõ, dữ liệu học bạ số tại các cơ sở giáo dục phải được kết nối, đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo theo chuẩn dữ liệu, chuẩn kỹ thuật do Bộ GDĐT quy định; bảo đảm khả năng tích hợp, khai thác trên nền tảng số giáo dục quốc gia, Cổng Dịch vụ công quốc gia, ứng dụng định danh quốc gia VNeID và các hệ thống thông tin có liên quan khi đáp ứng điều kiện kết nối, xác thực, an toàn thông tin.
Đồng bộ học bạ số theo chuẩn dữ liệu và chuẩn kĩ thuật của Bộ GDĐT. Ảnh: An ninh Thủ đô.
Việc khai thác, chia sẻ dữ liệu học bạ số phải đúng thẩm quyền, đúng mục đích, đúng đối tượng, chỉ trong phạm vi dữ liệu cần thiết; có xác thực, phân quyền, ghi nhận lịch sử chia sẻ và lịch sử khai thác.
Dữ liệu học bạ số phải được bảo mật trong toàn bộ quá trình tạo lập, cập nhật, lưu trữ, truyền nhận, khai thác, sử dụng và chia sẻ; nghiêm cấm các hành vi truy cập trái phép, sửa xóa hoặc làm sai lệch dữ liệu, tiết lộ, chia sẻ, mua bán, sử dụng trái phép dữ liệu học bạ số; giả mạo chữ ký số, mã xác thực, bản điện tử hoặc trích lục điện tử học bạ số.
Theo dự thảo, Bộ GDĐT sẽ quy định, cập nhật và công bố chuẩn dữ liệu học bạ số, biểu mẫu, cấu trúc dữ liệu, chuẩn hiển thị, chuẩn kết nối và yêu cầu kỹ thuật; tổ chức kết nối, đồng bộ dữ liệu; kiểm tra, giám sát việc thực hiện.
Sở GDĐT chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc các cơ sở giáo dục trong việc tạo lập, cập nhật, ký số, phát hành, kết nối, chia sẻ, khai thác và bảo vệ dữ liệu học bạ số. Cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm tổ chức tạo lập, cập nhật, chuẩn hóa, kiểm tra, xác thực, ký số, phát hành, lưu trữ, khai thác và sử dụng học bạ số; bảo đảm dữ liệu đầy đủ, chính xác, kịp thời, an toàn và thống nhất với hồ sơ quản lý người học.
Việc xây dựng hành lang pháp lý cho học bạ số không chỉ là bước tiến về mặt công nghệ, mà còn phản ánh xu hướng chuyển đổi trong tư duy quản lý giáo dục. Khi dữ liệu học tập được số hóa đồng bộ, việc lưu trữ, xác minh và khai thác thông tin sẽ trở nên nhanh chóng, minh bạch và hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, để học bạ số thực sự phát huy hiệu quả trên diện rộng, yếu tố hạ tầng công nghệ, năng lực quản trị dữ liệu và bảo đảm an toàn thông tin sẽ đóng vai trò quyết định. Quá trình triển khai cũng đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục và các nền tảng số liên quan nhằm bảo đảm dữ liệu chính xác, liên thông và thuận tiện cho người sử dụng.
Trong bối cảnh ngành giáo dục đang đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, học bạ số được kỳ vọng sẽ trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái quản lý giáo dục hiện đại, góp phần giảm thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ người học.
Tuy nhiên, để học bạ số thực sự phát huy hiệu quả trên diện rộng, yếu tố hạ tầng công nghệ, năng lực quản trị dữ liệu và bảo đảm an toàn thông tin sẽ đóng vai trò quyết định. Quá trình triển khai cũng đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục và các nền tảng số liên quan nhằm bảo đảm dữ liệu chính xác, liên thông và thuận tiện cho người sử dụng.
Trong bối cảnh ngành giáo dục đang đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, học bạ số được kỳ vọng sẽ trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái quản lý giáo dục hiện đại, góp phần giảm thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ người học.
